Айнура Досмамат кызы

Окуу үчүн гана
58
.
admin
Кошулду: 20.06.2012 / 21:12
Айнура Досмамат кызы

Баткен облусунун Өрүкзар айылынын тургуну.
Чыгармалары:
«Сүйүү баяны» новелласы
«Эл жарчысы» гезити 2012-жыл.
Авторго билдирген ыраазычылыгыңыздын эң жөнөкөй жолу – эл аралык коомдук желелерде достор менен маалымат бөлүшүү.

Кошулду: 20.06.2012 / 21:14
«Сүйүү баяны» новелласы

Урматтуу окурман!
«Сүйүү баяны» новелласы толугу менен сайтка чыкты


— Ээй кыздар, тургула кеттик, эки күндөн бери кеч барабыз, эмне бүгүн жатып алалыбы заказ деп, анда жездеңер тетири карап жатып албайбы, жыйыштыр ары десе шорумду шорподой кайнатып, кокуй үйгө –
адаттагыдай шартылдаган Асия эженин сөзүнө кыз-келиндер күлүп калдык.
— Ии, сиздики эле күтүп, башкалардыкы оозун ачып олтурат дейсизби, мына эки жигит эки сааттан бери сырта күтүп олтурушат,- үшүктө турган Жайнак сырдуу жылмайып.
— Оо-иии кимиңерге келди алар айткыла деймин Назгүл, Айжан, Сабира, Чынара-Асия эженин сөздөрүнө күлгөнгө сыртка жөнөдүк. – Ой, жигиттер иши кылып менин кыздарыма келбедиңерби, анда көрүндүктү унутпагыла?
Бактын түбүндөгү олтургучта олтурушкан эки жигит, Асия эженин сөзүнө, кыз-келиндердин күлкүсүнө аралаш ордуларынан козголушту. – Назгүлдүн көрүндүгү эмне менен бааланат экен? – жигиттердин бирөө жылмайып. Бирөөсү мен сыртынан тааныган Тариэл деген болчу. Кыз-келиндердин күлкүсүнөн алыстап үйгө шаштым. – Эмне бүгүн да кечке калдыңарбы, же тигил жигит менен жүрүп калдыңбы?- үйдүн босогосун аттаарым менен курбу кыздарым Жаңыл менен Зыйнаттын сырдуу жылмайгандарын көрдүм. – Бүгүн жанагы красавчик сени сурап барганынан ишканаңдын адресин бергем. – Көрдүм, бирок унчукпады.
— Колго түшкөн коёнду коё берген оңорбу, Чынара кечеки Тариэл дегенди колдон чыгарба, бүгүн да келем дедиби, жөн эле жылдызы жанат ко анын, азамат десе…Түшкү тамакта кыз-келиндер кечөөкү эки жигитти айтып ой жорушат.
Чынара ишканабыздын эң сулуусу боло турган. Жашы он тогузду. Көлдүн ак кууларынан. Эркектер арзуу кылган чүрөктүн өзү. Аны деп издеп келгендердин аягы суучу эмес. Аялдардын кептери ушундан улам. Бирок ал жигит мени неге сурады түшүнүксүз?…
Бүгүн дем алыш. Кинотеатрдын айланасы элге толо. Фильмдеги кыз менен жигиттин сүйүүсү, айрыкча кыздын бүт жан дүйнөсүн ага арнаганы, бирок жигиттин кокусунан башка бир кызга ашык болуп, биринчи кызы менен мамилени үзүп койгону, канчалык аянычтуу болду. Кыз жалынды, ыйлады бирок жигит кайрылбады.
Кирпиктерим сууланып, аккан жашты араң токтоттум, айланадагылардан уялып коём. – Чоң кыз, ал кино ыйлабагыла.
— Рахмат, түшүндүм-жанымдан чыккан эркектин добушуна карабай туруп жооп узаттым. Андан ары каарман күйүтүн ичип-чегип, окуусун таштагандан баштады. Көптөгөн турмуштук сыноолордон кийин гана өзүнө келип, өзүн дарылаган догдуруна жаш, таланттуу, сүйкүмдүү байдын уулуна турмушка чыкты.
Чырак жанганда жанымдагы жигитти көрүп таң калдым. Баягы жигит, Чынара кайда?-ойлоп калдым. Курбуларымдан бөлүнүп, мурдараак таза абага чыгайын деп баса бергем. Бир убакта Жаңыл менен Зыйнат колдорунда балмуздак, баякы жигит менен мен олтурган скамейканын алдында токтоп калышты.
– Гүлжаз, эгер каршы болбосоң Зыйнат экөөбүздүн ишибиз чыгып калды, сени Тариэл жеткизип коёт. – Жаңыл сөзүн түгөтүп-түгөтпөй Зыйнатты алып баса берди. Жаныма аста келип олтурган Тариэлге курбуларымдын кетип калганына түшүнө бербей турдум. Жигиттин сунушуна макул болуп тамактанып, сейилдеп, сүрөткө түштүк. Анын жанында баратып, жараткан ага өң-түстөн эч нерсени аябай бергенине таң калдым. Кийим башы тың, сөздөрү жайында. Тариэл экөөбүз туулган күндө таанышканбыз. Жакшы сөзгө да келген эмеспиз. Мен кетүүгө шашып тургам. Ошол күндөн мени Жаңылдан сурап турчу экен. Дордойдо эки жерде соода жайы барын, үйлөнө электигин да Жаңылдан уккам. Адресимди сурап барып унчукпаганы, минтип жанымда турганы ойго салат. Жашыбыз да тең экен. Үйгө чейин узатып келген ал экөөбүз жылуу коштоштук.
— Сүйүү күнүңөр кандай өттү эки жаш, сүйүү сапарына чыктыңарбы…же…курбуларымдын күлкүсүнө, тамашасына жылмайып, Тариэлдин суранычы менен уюштурушкандыгын айтып ого бетер таң калтырышты.
Ошондон эртеси иш күнүбүз аяктап кыз-келиндер менен чогуу сыртка чыгып калдык. – Ой-иий күйөө балдар келген турбайбы, Чынаранын көрүндүгү кымбат, азайтамын деп ойлобогун—Асия эженин тамашасы, кыз-келиндердин күлкүсү Тариэлге тиешелүү экенин байкадым. Ал күтүп турган экен. – Өтө кымбат болсо да Гүлжаз айымдын көрүндүгүн айтыңыз эжекелер, мен макулмун, – ал татынакай жылмайуу колундагы гүлү менен мага басып келип жүзүмдөн сүйүп, гүлүн колума карматты. Чынараны өздөрүнчө Тариэлге ыйгарып жүрүшкөн кыз-келиндерге, сустая түшкөн Чынарага уурусу кармалган адамдай болуп, не дээримди билбей турдум.
— Ии-ий көрсө Гүлжаз айымдын азабынан келип жүрөм дечи бул жерге, анда көрүндүк эки эсе кымбат болот,-башын эки жакка кыймылдатып, сөөмөйүн чычайта сүйлөгөн Асия эженин сөздөрү баарыбызды күлдүрдү. Турмуштан ажырап, бир кызым бар экендигим айтып, дос бололу дегениме, ал сүйүүсү менен гана жооп берип айтты. Күн сайын жумуштан жеткирип, татына күлкүсү жылуу мамилеси мени өзүнө арбап алган болчу. Бара-бара аны көрбөй калган күнүм бир нерсени жоготкон адамдай кыйнала берчүмүн. Жумуштан чыгып көбүн эсе үйгө эмес, кино, сейил-бак, кафе-ресторанга барып эс алып келмей адатка айланды. Анын жанында өзүмдү эң бир бактылуу аял заты сезчүмүн. Аны менен өткөргөн ар бир күнүмдү жашоомдун бактылуу барактарына калтырып айттым. Караңгыда чоң арыктан секирем деп, бут кийимим сууда жоголуп, ал мага өзүнүкүн чечип берип, өзү жылаңаяк басканы, таманы бийик бут кийимден тайып, жолдогу ылайка сууга жыгылганымда, кийимдерин мага чечип бергени, тролейбуста жанымда турган жигиттерден кызганып бек кучактап алгандары, бийге тарткан жигиттен тартып алгандары жайдын жадыраган күндөрүн артта калтырып баратты. Анын чакыруусу менен келген тойдо эжелери Анара жана Канышай менен тааныштырды. Тариэлдей сулуу болушпаса да барибир окшошот экен. Бирок ошол тойдон кийин Анара эжеси ажыраганымды бетиме чаап, мен анын теңи эместигимди аны таежесинин кызына болуштуруп койгондугун ушундай жагымсыз сөздөрү менен такыр жүдөтүп жатты.
— Ал кызга өлсөм да үйлөнбөймүн, жашоо меники мен каалагандай болот.
– Тариэлдин көңүл жубаткан сөздөрү да жүрөгүмдү уйгу-туйгу кылат.
Тариэлдин Казакстанга кеткенинен бүгүн бешинчи күн.
Убада боюнча ал бүгүн келүү керек. Иш күнүмдү араң аяктап убадалашкан жерге шаштым. Тариэл менен Анара эжесинин майдайынан кантип чыгып калганымды билбей калдым. – Уятсыз… эжесинин ызыранган сөздөрү чагылгандай тийип өттү.
— Уятсыз деп сени айтат, сени менен үйдө сүйлөшөбүз. Эжесине ачуусу менен бир тийген Тариэл колумдан кармаганча элди жиреп, тамагымда ачуу жашка буулуп, ооруудан кыйналган адамдай араң бараттым. Кафедеги элдин маанайы, жагымдуу музыка, жүрөгүмдөгү сагыныч, кусалык, ызага жардам бербей атты.
— Гүлжаз, жаным мени кечир, баары жакшы болот, билип турам эки анжы болбо, макул десең Россияга кетип балалуу болгондо келели, кызың да биз менен болот!-анын сөздөрүнө тамагымды бууп турган жашты чыгарбаганга тырышам. Оозумду эле ачсам чагылган чартылдап, көз жашым нөшөр болуп, бүт жан дүйнөм ээ-жаа бербей эзилери анык. Унчукпай койсом анын абалы да жакшы эмес. Эшик ачылып официант жигиттин букет гүл, бир колуна чоң ак мамалак оюнчук кучактап айлананы байкап, анан биз тарапка басканын баары байкады көрүнөт.
— Гүлжаз айым, бул сизге Тариэл мырзадан-жылмайып турган официанттын сунган белектерине ордумдан туруп бир колума гүл, бир колума көкүрөгүндө «Сүйөмүн» деген жазуусу бар чоң ак мамык мамалакты кучагыма толтуруп алат экенмин, жылмайып турган Тариэлге карап жоодураган көздөрүмдөн чын ыраазылыгымды билдирип турдум. – Бактылуу болуңуздар-жылмайган официанттын сөздөрү Тариэлдин жүзүмдөн сүйүп койгону, олтургандардын кол чабуулары, мени көпкө толкундантып турду. Ичкенге үйрөнбөгөн жаным, бир аз ичкенден кийин магдырап, Тариэлдин кучагында жепжеңил бийлеп жүрдүм. Кошуна столдогу кыз-жигиттин өтүнүчү менен көтөрүлгөн тосттон кийин буттарыма анчалык ээ боло албай көңүлүм айнып, кыйналып аттым.
— Кетели-алсыз унчуктум. –Ооба жаным, кетебиз. Кучагына толтуруп мамалакты, букет гүлдү көтөргөн официанттын артынан Тариэлдин коштоосунда сыртка бет алдык. Көп кускандан раңым кеберсип кыйналган мени, бир колуна мамалакты кучактап алган Тариэл үйгө келгенде, Зыйнат менен Жаңылдын күлкүсүнөн, кандай абалда калганын сезбедим.
Тариэл экөөбүздүн сүйүүбүз канчалык ысыган сайын, эжесинин, мен жашаган үйдүн алдынан, жолдон тосуп, көңүлүмдү ооруткандары азапка салат. Түшүмдө да анын заардуу көз карашынан чоочуп кетем кээде.
Бүгүн ишемби. Тариэлдин жан досу Мырза, Гүлмира экөөнүн үйлөнүү тойлоруна чакырышкан. Курбум Жаңыл экөөбүз кафенин эшигин ачып кирээрибиз менен шаңдуу музыка, меймандардын оюн-күлкүсү, тойдун көптөн бери улантылып жатканын сездирет. Костюм-шым жарашып, анык күйөө дос болгон Тариэл, татына кийинген бир кыз менен бийлеп жүрүптүр. – Сени ким чакырды бул жерге, көрдүңбү Тариэл жанындагы кызга үйлөнөт, бөлөсү, байдын кызы ошончо нерсени таштап, кайдагы сени башына чапсынбы, жакында тойлору болот уятсыз… Анара эжесинин кайдан пайда болгону этимди үзүп алгандай сөздөрү, узап баратып шылдың аралаш күлкүсү башка чапкандай болуп, не кылаарым билбей нес болуп турдум. – Гүлжаз, өзүңдү колго ал курбум, баарын сүйүү жеңет, жүрү белектерибизди берип келели, күлүп койчу жаным…бол эми… Колумдан сүйрөп алган Жаңыл көпчүлүктүн арасында бийлеп жүрүшкөн эки жаштын алдында токтодук. – Мырза, Гүлмира үйлөнүү тоюңар кут болсун, кармашкан колуңар бек болуп, бири-бириңерди асырап жашагыла! – бийик чыккан музыкадан үндөрүбүз угулуп, угулбай, белектерди тапшырып кетүүгө шашылдым.
Жан дүйнөм уйгу-туйгу болуп, бат эле ушул жерден көчөгө чыксам кутула тургансып эшикке жакын калганда … анын бөлөсү экөөнүн жанаша бейкапар күлүшүп турганы…эптеп көчөгө чыгууга шаштым.
— Акырын басчы, бай болгур, жоо куугансып-энтигип сүйлөгөн Жаңылга, бетимди жууп жаткан жашка карабай бүт жан дүйнөм менен аялдамага учуп бараттым.
Өзүмдү өзүм жек көрүп турмуштан жолум болбогонуна тагдырдын мага берген сүйүүсүнө, алсыздыгыма баарына, баарына ызаланып буулуп турдум аялдамада. Көрсө баарын байлык чечет турбайбы? Кайдагы сүйүү, бала болуп мен да, эмнелерге ишенип жүрөм, же башкасы жок калыптырбы-түпкүрдөн чыккан сансыз суроолор ансайын ызалантат. Аптанын биринчи күнү да аяктады. Эки күндөн бери токмок жегендей кыйналган жаным, кенен аба жутуп, кайдадыр баскым келди. Ойлонбой туруп биринчи эле келген маршруткага чыгып Ала-Тоо аянтына баса бердим. Көпкө жүрүп, сүрөткө түшүп, айлана-тегерегимди баамдап, табышмактуу жашоонун сырларын түшүнүүгө аракет кылам. Тойдогу окуяны Тариэл билбестен (сыр тутканмын) «мага жолукпай кеттиң»-деп жүрдү. Эжесине жолугуудан мурда чоочуп жүрсөм, эми антпей калдым.
Жумуштан чыгып Тариэл менен баратып, эжесинин жолдон арыраак жерде, мени жеп койчудай карап турганын байкадым. Муздак нерсе денемди ороп кеткендей калтырак басты. Эртеси ошол жерден эжеси бет маңдай келип баякы тилин ачытып —Ээй уятсыз сага…
— Уят, сизде жок, менде эмес-оозунан жулуп алган сөздөрүм үчүн жаагыма тарс дедире тийген…бетим ысып, өлбөгөн төрт шыйрагым калды.
— Тариэлге кайсы байлыгыңды бересиң айт, барбы, жок болсо тынч кой аны, байдын кызына үйлөнсүн. Эмкисинде мындан да жаман болосуң, көзүңдү ач …-ажылдап сүйлөгөн анын сөздөрүнө бир чети элден уялып, ызага буулуп дүйнө көзүмө астын-үстүн болуп бараттым. Муну угушкан Жаңыл менен Зыйнат Тариэл үч күнгө Казакстанга кетпегенде азыр таап келип, жазасын колуна бермекпиз – деп ачууланышат. Беш манжанын изи бетиме так болуп түшүп калгандыктан, кесиптештерим «не болду» десе айта албай азаптанам. Казакстандан келген Тариэл ишкананын телефонуна «кетпей турсун, өзүм барам»-деп айттырыптыр. Жумуш күнүм аяктап аны күтүп олтурганыма жарым сааттан өтсө да ал жок. Жайнакка тиешелүү кросвордду толтуруп олтурам. Сырттан кирген Айчүрөк эженин Тариэл бир сааттан бери сыртта Чынара менен сүйлөшүп олтурганы сен неге турасың деген сөзүнө ишенип-ишенбедим. Чынара экөөбүз жумушту бирге түгөтүп, ал кеткен болчу. Тартынбай-нетпей эле ишканага кирип, мени алып кетчү Тариэлге бүгүн не болду? Өзүм да түшүмбөй турдум.
Ооба, алар сырта туруптур, сөздөрү бүтчүдөй эмес. Ансыз да не кыларым билбей жүргөн жаным, башка жактан чыгып кеттим. Ишканадагылар аларды көрдү, эми не деп ойлошот, ансыз да бетим көгөрүп жүрсө мунусу эмнеси?
Артымдан жете келген Жайнак, кыйналып турганымды сезди белем, болбой жатып тамактанууга көндүрдү. Жегим келбесе да Жайнактын көзүнө көзүмдү ала качып, тамакты оозума тыга баштадым. Баарибир кыраакы жан баарын сезип турду. – Бир аз ичесиби жеңилдейсиң?-бул сунушуна да макул болдум. Абалым бир аз жакшырып, өзүмдү эркин кармап, буттарым бир аз алсызданат.
Жайнактын азил-тамашасы менен болуп, күүгүм аралаш үйдүн жанында турган караанды элес албай коштоштук.
— Гүлжаз…сен эмне кечигип, бөтөн бирөөлөр менен мен быякта күтүп…—Бирөөнүн башындагы чөптү жакшы көрөт экенсиң, өзүңдөн көрө…-ызаланып турсам да жылмайып сүйлөдүм. — Эмне үч күндөн бери ушинтип жыргап жүрөсүңбү, мени сагынбай?-кучагына бекем кыскан анын сөздөрүнө ансайын бууламын.
–Тариэл, өтө чарчадым, эс аламын, сөзүң болсо эртең айт, эгер колуңдан келсе биротоло тынч кой, баарыбызга жакшы болот. – Гүлжаз…эмне ошончолук эле тажадыңбы менден баарыбызга жакшы болот деп эмнени айтып атасың?
— Ошол…баарын-башка сүйлөшкүм келбей аны сырта калтырып эшикти ачканга шаштым. Эптеп кийим которуп, төшөктү чүмкөндүм. Курбуларымдын Тариэл чакырат дегенине тетири карап ооз ачпай жата бердим. –Анда, үйгө өзү кирет экен, -Зыйнаттын сөзүнө чок баскандай атып турдум. – Эмне бетимдеги такты тамаша кылганы үйгө, силер эмне душмансыңарбы?-башымды төшөккө чумкуп көпкө соолуктадым.
— Болдучу, жан курбум, эзиле бербечи, ал кетти, силерге не болду? Кыздардын суроолоруна жооп бербей жата бердим.
— Бетимдеги такты Тариэл байкай элек, байкаса да айта элекмин-көптө барып унчуктум. Күтсүн дедиртип, ичкертте мен аны күтүп, өзү сырта Чынара менен олтурат, эмне деп ойлошту көргөндөр, айтпай баса бергем. –Эжесинин эрдиктерин билсе жаман болбойт эле, айтпайсыңбы?-Зыйнат ачууланып.
— Менден эмес, эжесинин өзүнөн уксун. Курбуларым не деген кеңештерди бербедилер. Ошондон кийин үч күнгө чейин ал келген жок. Жан дүйнөм аны канчалык эстеп турса да, унутууга аракет кылам. Эмнеси билбейм, Жайнак жумуштан кошо чыгат, эрте менен да бирге келет. Бир көөчөдө жакын эле турабыз. Мүнөзү кыз-келиндердин баарына жакчу. Боорукер, тамашасы күч, теңтуш, бойдок мырзалардан.
— Кызда-а-ар бүгүн акча алат экенбиз, майрам!-Асия эженин доошу шаңдуу чыкты. Акчаны алганыбыздан кийин каалоочулар өзүбүзгө тааныш кафеге кирип бир аз жазылып олтуралы дедик. Он эки адамга үч столду бириктирип беришти. Жагымдуу музыка, жалаң эркек официанттар. Баарына да бүгүн алтынчы күн.
— Ээй сулуулар, өлө турган жанга капа болбой, ушинтип көңүл ачып жүргүлө, бүгүн баарын унуткула, билгениёердей олтургула!-биринчи тост Асия эжеден башталды, штрафной деп алдыма коюлган стакандарды кантип бошотоорум билбейм. – Ээй Гүлжаз-з кемеге түшкөндүн жаны бир, таштап койбойбуз, бол эми ал – жанымдагылар ансайын коюшпайт. Такыр башкача абалдамын, жүрөгүм жазылып, жеңилдеп өзүмдөн-өзүм күлөм. Бийди да катырып атышты… жөн эле.
Кысынбай – тартынбай жепжеңил бийлеп жүрдүм. Ооба капа болбоймун, жашоодо конок экенмин, антүүгө алым жок. Мага да колун сунган бирөө бардыр…Аны деп кыйналбаймын эми бүттү. Байдын кызы менен бакыт тапсын. Жеткен күнүбүздө да эжелери антип турса. Эмки турмушумда ката кетирүүгө акым жок. Ансыз да кичинекей кызым айылда апамда. Өтө сагындым. Эртең Нуржананын туулган күнү. Эртеден бери ойлойм ошону. Белек бечкек жөнөтөйүн десем…акча минтип бүгүн болуп, кеч болсо да эртең жөнөтөмүн. А бүгүн көйгөйлөрдүн баарын унутуп…Официанттардын бирөөн чакырып, керектүү нерселерге заказ бердим.
— Мен бүгүн сиздерге өзү алыста болсо да, кызым Нуржананын эртеңки туулган күнүн белгилеп коймокчумун макул десеңиздер-сөзүмдү айтып бүтөөрүм менен «ой сен эмне мурда айтпай дымып отурасың, бүгүн майрам турбайбы, эми анык башынан баштагыла, майрамды» кыз – келиндер ансайын ызылдашат. – Ээй айымдар, эгер каршы болбосоңор мобу үч жигитти арабызга кошуп алсак анык майрам болбойбу, ансыз да силерге ашык болуп олтурушат. – Айчүрөк эже наркы бурчта олтурушкан жигиттерди ымдады.
Алардын бирөө Чынара экөөбүздүн ортобузга олтурду.
– Атым Чолпон. Сиздердикичи – жанаша олтурган Асия эже экөөбүзгө жылмайып. – Мени Асия эже дей бересиң, а бул сулуу Гүлжаз. – Экөөбүз үчүн да жооп берилди.
Мындан аркысы Нуржанага куттуктоолор, каалоолор, азил-тамаша, айрыкча Жайнактын тамашасы менен кызыды. Жанымда бөтөн эркек турганына кысынып, ээн-эркин олтуралбай калдым. Асия эжени «туруп келеличи» деп чакырып, кайра келгенде эженин ордуна олтурдум, экинчи жанымда Жайнак. Муну байкаган Чолпон күлүмсүрөп: — Гүлжаз сен тыякка кеттиң, жакшы таанышпадык да…
— А ий жигит, Чынара жетет сага, ошонун бактысын ача көр айланайын-Асия эженин сөзүнө күлдүк.
Башым айланып кызыктай болдум. Кетели деген жан жок. Эми бүгүн болгончо болду, чардай береличи. Эртең дем алыш. Бир убакта көзүмө көрүндүбү…же…келдиби Тариэл олтурат четте. Ал кайдан быякта жүрөт? Качан келген? Дагы эмнелерди баштап жүрөт? Же…Чынарага келдиби? –ар нерсени ойлоп, башым тумандап жатты. Көп ичкеним билинип эле турду. Кандай болгонун билбейм. Асия эже менен Чолпон алмашып калыптыр. Анын Нуржанага айткан куттуктоолору. Аялдарга каалоолору жана минтип таанышкандыгы үчүн стакандар көтөрүлдү. Мага ичүү такыр болбой калган. Бирок Чолпондун шагын сындырбаш үчүн ооз тийдим. Жаман болуп баратам, кафенин ичи да ызылдайт. Таза аба жутайын деп…бирок кимди айтам, жанымда Чолпондон башкасы бийлеп жүрүшөт. Тез…шашылуу керек оозумду басып тура калганымда, мага тааныш кол, тааныш элес алып жөнөдү. Эптеп жеттимби…же…ичегим аңтарылгансып кетти, кускандан кийин аябай жеңилдеп денем титиреп турду алсыздыктан.
— Жакшы элесиңби, ооруган жериң жокпу-желкемден кармап турган Тариэлдин сөздөрүнө эч нерсе дегим келбеди.
— Гүлжаз жаным, бүт үй-бүлөмдүн атынан сенден кечирим сураймын, алдыңда уят болдум, аңкоо экенмин, неге жашырдың, айтпайт белең, такыр уят болдум-колдору бетимдеги өчүп бараткан билимсиз тактын ордун назик сылап, бүт жан дүйнөсү менен өкүнүп турганын сездим.
— Бүгүн мен баарын унутуп, эс аламын деп келдим бул жерге, эч нерсе уккум жок, тынч бололу.
— Макул…бирок тиги жаныңдагы жигитти тааныйсыңбы, көлөкөдөй болуп же…
— Аны Чынарадан сура, эми таанышам го.
-Таанышканда эмне өзгөрөт?
— Анча-мынча, же көп нерселер өзгөрүүсү мүмкүн. Адамда жүрөк, көңүл деген нерселер бар экенин унутпашыбыз керек. Кайра өз ордума Чолпондун жанына олтурдум. Анан келээрин айтып, Тариэл кетти. Абалымды сурап, аны-муну сүйлөгөн Чолпонду карап келишкен мырзалардан экенин байкадым. Ак жуумал, кийим-башы тыкан, татына жылмайганы, эч бир жүрөктү бейкапар калтырбайт. Ар бир аял заты ушундай түгөйүм болсо дегидей.
Окуусун бүтүп, бир мекемеде жаңыдан иш баштап, достору менен анда-санда келээрин бул жерге, өзгөчө бүгүн жакшы болгонун, айрыкча мени менен таанышканын айтып, жылмайып койду.

Жай бий. Ал бийге чакырып калды.
— Коркпо жыгылбайсың, бекем кармап турам-кулагыма секин шыбыраган анын илебине сыйкырланып калгандаймын. Белимди кармап турган колдорунан бүт денем ысып… жүрөгүм катуу согуп, жан дүйнөмдө кандайдыр бир сезим толкугансыйт. Жомоктогу мырзасын тапкан сулуудай болуп, аны менен көпкө бийлегим келди. Достору менен да тааныштырды, Тилек өзү менен иштеп, Кыялбек бизнес жаатында Айчүрөк эже классташы экен. Анын татына күлкүсү, сүйлөгөндөрү, жан дүйнөмдү тазартып, жүрөгүмдү сергиткенсийт. Бийге тарткан Жайнак. – Тариэл терисине батпай, жарылгыдай болуп турат, үйгө кетпейлиби?
— Каалагандар кетсин, каршылыгым жок.
— Азабың ага оор батат, түшүн.
— Болгону боло берет-ансайын көгөрөм.
— Ой сулуулар кафенин планын толтурдук, эми кетели үйдө да план бар-Асия эже баарыбызга угуза.
— Гүлжаз, жолугуп турсак болобу, жакшы эле ойдо?
–Чолпондун суранчына баш ийкедим. Эшикте күтүп турган Тариэл үн-сөз колумдан алып такси токтотту.
— Гүлжаз, тур эми бүгүн кандай күн экенин унуттуңбу? Нуржананын туулган күнүчү? – кулагыма бир кирип-кирбеген кыздардын сөздөрүнө араң баш көтөрдүм. Жүрөгүмө суу барбай, башым зыңылдайт. Жата эле берсем. Душтан кийин бир аз сергип, кыздар менен базарга түштүк. Курбуларымдын кызыма арнаган белектерине эмес, өздөрүнө ыраазы болдум. Кандай күндө да жанымда экөө. Айрыкча Жаңыл ак көңүл, күйүмдүү күйөөсү авариядан өлгөндөн кийин эки жаштагы уулун апасына аманат калтырып, шаарга баса берген. Жашыбыз тең. Зыйнат бир жашка кичүү. Турмуш кура элек, бир сүйлөгөн, сөзүн өткөзө билген, үйдө, жумушта бардык жерде тазалык болсо дейт. Тариэлге бүт чындыкты айтып, кечирим суроонун ордуна, Чынара менен театр койгонун жана башкаларды айтып уяткарган да ушул. Ысыкта үйгө араң жетсек, белектерин көтөрүп Тариэл туруптур. Анан бизге удаа артыбыздан Жайнак көтөрүнүп…Кызымдын туулган күнүн досторум менен ушинтип өткөрдүк. Ошондон кийин Тариэл өзгөрдү. Жумуштан чыгаарым менен үйгө жеткирет. «Эжелерим эч нерсе дебедиби»,-деп сурап турат. Чынарага такыр сүйлөбөй койду. Мендеги өзгөрүү эмне экенин билип-билбей кыйналамын. Жумушум бүткөндө Тариэлди күтпөй кете берем убара кылып, мурда канчалык сагынып күтсөм эми анчалык эмес. Чакырган жагынан баш тартмайым көбөйдү. Эжелери Тариэлдин катуу урушунан кийин мага катуу айтышпаса да жолугуп калганда көздөрүндөгү заарды байкап жүрдүм.
Бир күнү Айчүрөк эже сыртка чакырып калды.
— Чолпон салам деди, өтө көп сурайт, жолугуп олтурсак дейт, эмне дейсиң?
— Мм…макул бирок.
– Ал үйлөнүп, алты айга жетпей ажырашкан, кыйын жердин кызы болчу, сулуулугучу, эми бойдок, жүрөгүм жактырган аял затына үйлөнөмүн дейт, Тариэл жөнүндө айттым, барибир жолуктур дейт-эже сөзүн бүтүп мага суроолуу карап калды.
Эртеңки дем алуу күнүндө жолугууга макул болдум. Курбуларыма айтсам «Эмне сен туруксуз болуп баратасыңбы?»,- деп күлүшөт. Чогуу бармай болдук.
Жалгыз гүл кармап турган жигитти алыстан байкадык.
Гүлүн мага узатканча, кыздар менен да жылуу учурашты. Чогуу тамактанып, айрыкча суунун ичинде, фонтандын жээгинде чогуу түшкөн сүрөтүбүз эсте каларлык болду. Өзгөчө Зыйнаттын сүрөтчүнүн «мына» дегенде үстүбүзгө суу чачып жибергени, фонтандын ичине киребиз деп суу болгонубузга сүрөтчү да күлүп жиберди.
— Биз анан – дегенче көзүн акырын ымдаган Жаңыл, Зыйнат менен кетти. Көптөн бери бөксөргөн дүйнөм толгонсуп, аны менен убакыт кандай өткөнүн билбей калдым. Ал мени күзөтүп жатып, ишканама келээрин айтып кош айтышты. Эртеси Тариэлдин Канышай эжеси жолумдан чыкты. Ичимден «мына башталды кайра»,-деп ичиркенип кеттим, деги ушулардын азабы өттү го!
— Сени менен сүйлөшөйүн дегем-жетип калганымда унчукту.
– Айтыңыз. – Сага кантип түшүндүрөөрүмдү билбеймин. Тариэлдин жүрөгүн багынткан экенсиң жамансың дей албайбыз, бирок таежемдин кызычы, ал да сүйөт, анын ыйлагандарычы ушинтип туугандан ажырайбыз, кала берсе таежемдин баарыбызга көлөкөсү тийип келет, кызынын себине арнаган үй-жай, машинасы бар, жашоону көрүп турасың?
Гүлжаз, сенден суранам бизди түшүн, баары сөз сенде калды. Тариэлди өзүңдөн алыстат, жашсың, татынакайсың буюрса мындан да жакшысы жолугат сага—эжеси көпкө сүйлөдү.
— Макул, бир аз убакыт бериңиздер-бар сүйлөгөнүм ушул болду. Бул күндөрү Тариэл Казакстанда жүргөн. Бул арада Чолпон бат-бат келчү болду. Кичинекей блокнотко толтура өзүнүн ырларынан жазып берди, белек үчүн. Андагы ырларды окуп эки оттун ортосунда калганымды сездим. Ар бир саптарында атымды «жаным», «айым», «сулуум», ж.б. назик сөздөр менен кайталаган.

Кызыгы ар бир бетинде, мага суроо иретинде кайрылган саптары болуп, акырында «жообун күтөм»- деген жери бар экен.

Толтура деги келин-кыз,
жүрөккө жаккан өзүңүз.
азапка салат өзгөчө,
жоодурап турган көзүңүз.

Күн өткөн сайын арбалып,
Артыңдан жүрөм сандалып.
Кайрылбай кетсең эгер сен,
Каламбы анда саргарып?..

Бир көргөндө жүрөгүмдө жылуу сезимдерди калтырган кандай жигит өзү?
Же башкаларды да ушинтип арбап анан таштап кеткен бирөөбү?
Байдын кызынан ажыраган болсо, жөнөкөй менин эмнеме кызыгат? Атасы жылуу кызматта, апасы врач болсо, алар мени тең ата көрүшөбү? Тариэлдин эжелериндей кылышса биротоло курутат ко!
Бул суроолордон жан дүйнөм тынчыбай атты. Эмнеси болсо да баарын айтышым керек, ойлоп койдум.
Иш күнүм аяктап сырта сапардан кайткан Тариэл күтүп туруптур.
-Жаным, мен келдим: -колунда белеги менен, кучагын жайып күтүп турду. Аны биринчи жолу көрүп тургансып болор-болбос жылмайып жайымда туруп калдым. Эжесине сөз бергеним эсимде. Тагдыр экөөбүздү жолуктуруп, ушул абалга салганына кейип турдум ушул ирмемде. Жашоодо бактылуу болушун каалап турдум чын дилимден. Колумдан кармап алган. Гүл саткан жерде токтоп калды. Капыстан Чолпон менен Тилекти байкадым.
-Гүлжаз, жактырган гүлүңдү тандабайсыңбы ? – Тариэлдин үнү алыс-алыстан угулгансыйт. Негедир Чолпондун сүйгөн гүлүн тандадым. Баарын байкап турган ага баш ийип баса бердим. Бирок, артымды карагым келип…, кылчайганымда ал деле менден көзүн албай турганын көрдүм. Демек ал бүгүн мага жолукканы досу экөө келген экен, мына тамаша сага. Өзүмдөн-өзүм дүйнөмдө күрөш жүрүп атты. «Чолпон менен кал» деп бири айтса, «Тариэлди да ойлогун» дейт бири. Тариэлдин тамактаналы дегенине көнбөй, үйгө шаштым. Эптеп үйгө жетсем баарынан кутула тургансып, «Эмми Чолпон келбейт, бүттү » деп чечим чыгардым өзүмчө. Зыйнат «чын сүйсө келет» дейт.
-Бул ага сыноо болду, калганын эми көрөбүз-Жаңылдын сөзү туура эле. Ошондон үч күн өтүп түшкү тамакка чыгаарыбызда Айчүрөк эже «сырта Чолпон күтүп турат»-деп калды.
-Салам, Гүлжаз-дайым күтүп турчу жерде ал мага жылмайып. Абалымды сурап, тамактанганы бирге отуруп калдык. Бая күнгү окуяны айтып досу менен мага жолукканы келип, кокустан Тариэл менен көрүп, неге ал жактырган ромашка гүлүн тандаганымды сурап калды. – Сиздин жүрөгүңүз оорубасын деп, ошондогу абалымды түшүнсөңүз эгер….
-Ырахмат, Гүлжаз. Бирок турмушту тура баалай билишибиз керек. Эмкисинде ката болбошу керек, биз эми жаш бала эмеспиз да, экөөбүз тең турмуштан бир жолу кагылдык.
– Ооба, билем.
– Билсең анда неге… ойлоносуң?
Ансыз да эжелери каршы болсо?
Анын кийинки сөзүнө «кимден укту» деп бушайман боло түштүм.
– Кечиресиң… Тариэлдин квартиранты өзүң менен чогуу иштейт экен го ошол Айчүрөккө айтканынан биринчи жолукканыбызда бетиндеги тактын себебин ошондо билип олтурам-менин абалымды сезди белем мукактанып.
Эмне дейин, баары чындык ооз ачпасам кутулам го деп унчукпай тура бердим. Анын жылмайганын, сүйлөгөнүн эмне десе баарын угуп, кээде гана «ооба», «жок» деп коюп.
– Гүлжаз, капа болбодуңбу мага жаным, терең ойлон, ары же бери кучагына бекем кысып, маңдайымдан сүйүп коштоштук.
Тазалыгы, кыймыл-аракети деги Чолпон атына төп келет. Атына заты жарашкан ушундайлар болсо керек, ойлорго жетеленип, жолумда сырдуу жылмайып турган Жайнакты араң байкадым. Мунун Тариэл экөөнүн көңүл жакын экендиктерин жакында билип жүрөм.
– Баспайсыңбы, кечигебиз?- үн каттым.
– Туруксуз болоюн дедиңби?-дале сырдуу жылмаят.
– Болгондо, болбогондо эч нерсе өзгөрбөйт. Жок байлыкты кайдан табамын.
– Жок Гүлжаз адашасың, Тариэл экөөңдүн жүрөгүңдө эң чоң байлык сүйүүңөр бар го!
– Ал сүйүүбүз бизге байлык болсо, башкалары үчүн арзыбаган нерсе, турмуш куруп ажыраганым, Тариэлдин али үйлөнө электиги, эжелери эмес, өзүмдү да кыжалатка салат. Мүмкүн кийин өзү да өкүнүп калат. «Тең теңи, тезек кабы менен»,-эле дегендей.
– Билбеймин, ал сени деп үй-бүлөсү менен таарынышып жүргөнүн да унутпагын.

х х х
«Эмки турмушумда ката кетирүүдөн өтө корконум. Тариэл, сен да ушуну түшүнгөнүңдө эле. Туугандарыңды нааразы кылып, курган турмушубуз кандай болсун. Бир күнү сен да ошолордун сөзүн сүйлөп калсаңчы?». Жүрөгүмдү өйүгөн ойлордон кутулалбай кыжалатмын.
Бир жерим ооругансып жүргөм. Акыркы күндөрдө оору көбөйүп, түнү менен уктабай чыккан күндөр болуп, жумушумдан аксап аттым. Бир күнү Чолпон концертке чакырып калды. Куудулдар чыкканда жыргадык бейм.
Көп күлгөндөн көзүмдөн чыккан жашты байкатпай аарчып коём. Жамгыр концерттин бүтүшүн чакалап күтүп турган го! Кыйла турсак да басылаар түрү жок. Элдин баары кетип, кээ бирөөлөр эле калгандайбыз. Чолпондун каршылыгына карабай, аялдамага жеткенче өтмө катар суу болдук.
«Какаганга, муштаган» болуп бир да машина токтобойт же жамгыр басылбайт. Күздүн суугу жүрүп калгандыктан буздап бараттым.
– Гүлжаз, жолуң алыс биздикине жүр, ооруп каласың, эртең де малыш го, өзүм жеткирип коём-кучагына бекем кысып тургандыктан, дирилдеп турганыма ачынып сүйлөдү.
– Кандай…болот экен?..
– Эч нерсе болбойт, байкем, жеңем, кичине эки баласы менен чогуу турабыз, үй меники, алар убактынча үйлөрү бүтсө кетишет.
– Оо-ий, деги не болду силерге? Эмне кебете эшикти ачкан жеңесинин жүрөгү түшүп көрүнүшүбүзгө.
– Жеңе, батыраак, Гүлжаздын кийимине карашып жибериң?
– Ооба, жүрөгой, жүрөгой!
Ичиме кирген ысык чайдан жандангандай болдум. Чай үстүндө Сагын байкеси, Уулкан жеңеси менен тааныштык. Байкеси, атасынын кичүү иниси экен.
– Гүлжаз, жакшы эс ал! Бир нерсе керек болсо, жанаша бөлмөдө болом, тартынбай ойгото бер!
– Жайгаштырып бараткан Чолпон.
Түндө бирөө ойготкондой көзүм ачылды. Жөн эле сыздатып баякы жерим ооруп атат. Денемди бирөө чымчыгандай, толгоо тартып аткандай чыдатпай баратат. Эмне кылсам ой кудай бул эмнеси? Бир саат болсо да оорунун токтой турган түрү жок. Бир убакта, кускум келип ваннага араң жетип, капыстан бутум бир нерсеге тийип калдырап…Кускандан кийин алсызданып, оору ансайын күчөп турду.
Оо кудай, басканга да болбой баратам эптеп бөлмөгө жетсем…эшикти ачканымда…
– Ой кудай эмне болду Гүлжаз?..- өң-алектен кеткенимди көргөн Чолпондун чый-пыйы чыгып, төшөгүмө жаткырганча, скорый чакырышын айтып…
– Жөн коюңуз, өтүп кетет, каршы болдум.
– Жаным мурда эле айтпайт белең? Ваннага кирип чыкпай койгонуңдан кыжалат болуп турган элем.
– Суу ысытып бересизби? Бутумду ванна кылсам.
Бир убакта абалымды көргөн жеңесинин да чый-пыйы чыгып, түнкү үчтөн өткөндө, кошуна догдурун чакырып укол жасатты. Ошондо да бир сааттай кыйналып турдум.
– Айланайындар мына силерге концерт!
– Жеңесинин сөзүнө аргасыз күлдүк.
Уйку соонун арасында төшөгүмдү оңдоп, акырын бетимден өөп койгонун сездим Чолпондун.
Саат он бир. Көзүм ачылаары менен маңдайда илинүү саатка түштү. Түндөгү окуядан кыжалат болуп, чак түшкө чейин уктаганыма уялып, акырын ваннага кирип жуунуп, эми кийимдерим кайда?… Тык..тык…тык…
– Кириңиз! – үн каттым.
– Жаным, жакшы эс алдыңбы? Мына жамгырдан кийинки биздин концерт!
– Жылмаюу менен колундагы үтүк басылган кийимдеримди олтургучка коюп жатып.
– Мен баарыңыздарды кыжалат кылып, уйку бербей…
– О-ий кемпирлерден бетер эмне дейт…
Оорубаган жан бар экенби, мен да бүгүн кызыктай болуп турам… байкемдер үйлөрүнө оңдоп-түзөгөнү кетишкен. Жеңем «бүгүн калсын, жакшылап таанышалы» дейт…
Тамакты түзүктөп жебегениме ансайын Чолпон кыжалат. Көп сүрөттөрдүн ичинен аялы экөөнүн үй-бүлөсү менен чогуу түшкөн сүрөтү жүрөт. Татынакай кыз экен.
– Неге ажырашкансыз? – көптөн бери ойлоп жүргөндөрүм оңдой берди болуп.
– Мейли билгиң келсе айтайын, Токтокан ата-энесинин зарыгып жүрүп көргөн перзенти. Ага чейин балдары чарчап кала берип, ушунусун Токтокан деп жүрүшүп жашап калат, анан инилүү болот. Перзенттен күйгөн ата-энеси, экөөнү жаман карабай чоңойтушат.
Атамдын досу болгондуктан, аяш атабыз менен аялынын кызмат орду жаман эмес эле. Ал сулуу кыз болуп чоңойду. Экөөбүз бир окуу жайда окуп калдык. Сабакка эмес жаңы көйнөктөрүн көрсөткөнү келчү. Анда да келгиси келсе. Айдаган машинасы өзүнөн сулуу.

Жогорку курс болуп калганымда, апам «үйлөнөсүң» деп калды. Кыз даяр Токтокан. Бул аяш атамдан чыккан пикир. Ата-энеме кала берсе өзүм да каршы болбостон, чоң той өткөрүп, ошол эле күнү биринчиси мен эместигимди түшүндүм. Апамдын жалдыраган көз-карашы, жакшы-жамандын алдында жабылуу аяк, жабылуу бойдон калтырдым. Бирок жүрөгүмдүн түбүндө зил калды. Үч ай түзүк эле жашап, анан чоң сүйлөгөндөрү байкалып турду. Туулган күндө курсташтар ичип олтуруп чатакташа кеттик. Күү менен урган белем, оозу-мурду кыян-жаян болгон Мураттын – Эмне, кыз катын алгансып адыраңдайсың, эмне эркекмин деп жүрөсүңбү? Ха-анын сөзүнө бычаксыз союлдум.
– Мүмкүн, сендирсиң ошол ыплас?-бар күчүм менен ага жабышып кеттим. Ошентип бети-башыбыз көгөрүп, милицияга түшүп чыктык.
Окуяны уккан кайненем
– Эмне, бардар жашоо кутуртуп атабы? Кызымдын бутунан кучактап жашасаң болмок, мындай катын баарында эле жок-дегенче кайра өзүмө асылып кетти.
– Анда, ошол жокторго алып барып бериңиз.
– Жатаканама кирип, эшикти ичинен илип алдым. Сөздөрүм бизге сайган белем, кайненем көпкө чейин өкүрүп-бакырды. Ушундан кийин да канчалык көңүлсүз нерселер болду.
Жедеп тойгонумда ата-энесине, өзүмдүкүлөргө мындан ары жашай албастыгымды айтып, ийнесинен бери калтырбай берип, ажырашып тындым. Ошондон бери жүрөгүмдүн чыныгы периштесин күтүп жүрөм, анан сен жолуктуң Гүлүм!
– Балалуу келинди тааптырсың деп жакындарыңыздан сөз укпайсызбы?-ойлуу сурадым.
– Жок, Жазым, эч кимден, эч качан! Кызың өзүңө окшойбу? – Ууртунан күлүп.
– Бир аз… Жүрөгүңүзгө дагы бир жолу кулак салып көрүңүз?
– Ырларда айтылган суроолорго качан жооп берет экен Гүлжаз айым?
– Мм…болот…бир аз күтө туруңуз.
– Курбумду ким ала качты, ачуу басарга качан келишет деп олтурса эмне силер ээрчинишип? Жеткирип келген Чолпон экөөбүздү Жаңыл тамашасы менен тосуп алды.
Тариэлди ишканага келгенин койдурганын эсепке албаганда, жолдо же үйдүн жанында турган болот. Аны жан дүйнөмдө канчалык аяп турсам да алыстоого мажбур элем. Анткени эжесине сөз бергенмин. Айткан жагынан баш тартып көңүлүн канча ирет ооруттум. Ошол күнү заказ бүтпөй тигүү цехинде жумуш кеч аяктады. Чарчаганыма, курсак ачтыгына карабай, куйуп жаткан жамгырдан шашып баратып, бирөө чакырганынан кайрылсам четте турган машинадан Тариэл түшүп келди.
«Туулган күнгө барып келели» дегенден «барбаймын» деп бут тиреп тартышканча, жарым-жартылай далда жерде түзүк эле суу болдук. Машинадан түшкөн мага тааныш досдору да келишип, ой-боюма коюшпай дүкөндөн кийиндирип, чачымды түзөшүп алып кетишти. Барганда туулган күндүн ээси бөлөсү Зарема болду. Гүлдү узатып жатып көздөрүнөн мага болгон жек көрүүнү байкадым. Тамак өтпөйт, же ызылдагандар жакпайт, Тариэлдин досторун гана тааныбасам, калгандары Зареманын курсташтары экен. Жанымда олтурган Тариэлди ары-бери сүйрөй бериши, Зареманын мага кылган кычыткысы эле.
Өзүнүн жашына туура келбеген, жагымсыз, семиз жигиттин бийге тартып, акидей асыла бергенинен буулуп унчуктум:
– Тынч койчу, жигит суранамын?
– Анда үйүңдө олтуруу керек болчу, эмне келдиң жакпаса? Ха-ха-ха…
Ансыз да итиркейим келип араң турганымда, ырсаңдаганда оозунан буркураган жытка, жүрөгүм айланып, сыртка шаштым… Ой кудай ушундай да адепсиз болобу, өзү да, жыты да жагымсыз, ачыган таштандыдан эмне айырмасы бар…ич ичимден бушайман болуп жагымсыз нерселерди жууп кетсин деп жамгырда тура бердим. Айланам толтура гүлдөр! Биринен бир кооз, жамгыр астында турса да алар бир-бирине арзуу айтып ачылып, жыпар жытын таратып тургандарычы?… Менчи?… Мен өзү неге келдим? Тариэл Зареманын өзүнө болгон сүйүүсүн биле туруп да эжесинен тартынбай мени неге ала келди? Эмне ойлогонун билбедим, бирок жакшы болбоду. Аттиң… билбей келдим. Жарым-жартылай суу болуп, эшик оозунда баш-аламан турган бут-кийимдерди аттап өтөөрөмдө, ичкерттен чыга калган жанакы семизди көрүп, жүрөгүм шуу эте, ичкери шаштым.
– Жакпаса жүр, жамгырда таза абада айлантырып келейин?-жагымсыз ырсалайдаган зөөкүр немее колумдан чып кармап «коё бер» дегениме көнбөй, мастыгынан бут кийимин кийе албай атканда…колума тийген туфлий менен таз башына түшүрүп, бар күүчүм менен талу жерине тээп, жолдо качып баратканымды биллем… канчалык жүгүргөнүмдү, турган жеримди да билбеймин. «Апа» деп кыйкырып, оозумду колум менен басып бутум кан, бир бутум жылаңаяк. Эстесем… зөөкүрдү тепкенимде бирөөсү бутумдан түшүп калган. Колумда шиш така бөтөн туфлий жүрөт, тигинин башына ушуну менен түшүргөн болсом, анда ал да оңбоду го! Ылай аралаш бутумдан аккан кандан, сыздан да, жанакы зөөкүрдүн кууп келишинен коркуп турдум.

Эмне болгон жер? Кайда басаарымды билбеймин? Жылаңаяк бутумдан сыз, үстүмдөн жамгыр өтүп баратат. Караңгыда ары-бери басканым менен барибир кайда басаарымды билбейм. Тобокел кылууга мажбур элем.
Бирок… капыстан токтоп турган машинага көзүм түшөөрү менен басыгымды тездетип ага жетээримде жылаңаяк бутум ылайга тайып «ай» деп оңкочук атканымды бир билем. Ошол убакта чырагын жандырган машинанын эшигинин ачылганын «эй кимсиң» деген эркектин добушуна жооп бералбай, кабыргамды мыжыган кату оорудан араң жер таянып олтуруп калдым. Бир убакту мурдумдан аккан кан ансыз да ылай болгон көйнөккө тамып…же ылай болгон колдорум менен аарчый алсамчы, кол сумкамды калтырганым өкүнүчтүү…
– Ой, деги соо бекен? – мага жакындаган аял менен эркектин добушунан кубанып.
-Соо элемин, ушундай болуп калды кабыргамды сайган ооруудан доошум буулуп, жерге кирип кетпей араң унчуктум.
Алардын жардамы менен колумду жууп, аял берген жүз аарчыны мурдума басып, машинага араң олтурдум.
– Карындашым, кайдан минтип жүрөсүң?
Окуяны уккан Максат байке менен Сабира эженин кыжырданганын, абалымды көргөн Жаңыл менен Зыйнат эмне болгонун айтпасам да түшүнүктүү эле.
Түнү менен кыйналып чыккан жаным, эрте менен доктурдун маңдайында, түндө болгон окуя түш сымал, дөңгөлөктүн астында калган немедей, денем оор тартып жанчылат. Айла жок, ооруканага жатып калдым.
Ой, кудай ылай каптаган дарыянын жээгинде качып баратам, канчалык жүгүрөйүн дейм бирок баткак бутумду коё бербейт. Капталымда коркунучтуу топон дарыя, анда-санда көрүнө калган түрү суук жыландар, дагы бир нерселер… Артымдан түрү суук бирөө кууп келаткансыйт. Бир убакту баарынан качып кутулуп аңгекке кулап баратып «апа-а» деп кыйкырып көзүмдү ачсам…баары жайында, палатада экенмин. Ысыгым көтөрүлгөнүн айтып медсестра укол жасап, ушул убакда эки күн кыйналып, анан ары-бери басып калганымда…кызык…курбуларым менен Максат байкенин чогуу келиши, таң калыштуу, ошол күнү Максат байке, Сабира эже, аныгы жубайлар менен милиция участкасынын алдында жолугупмун. Байке участковый болуп иштээрин, ошол күнү мени үйгө таштап коюп, кайра артка келип, болгон окуяны териштирип, эртеси Зареманын окуу жайына барып, болгонун айтып, билип «жабырлануучу арызданса, жоопко тартыласыңар» деген. Деги жакшы менен жаман жанаша жүрөт деген чын экен. Ошол күнү жаманга да, жакшыга да жолуктум.
Бирок… жанагы зөөкүрдү мага салган Зарема экенин укканымда денем дүркүрөп Тариэлди эле эмес, ата-жотосунан бери жек көрүп, экинчи жолу ага жолукпоого өзүмө-өзүм сөз бердим. Өзүмдөн уялдым…абдан уялдым…
– Гүлжаз, сен да тигинин башын жара чаккансың го! Таңып жүрөт-байкенин күлкүсүнө биз да каткырып ийдик.
Иш жайы кыскарып, үйдө жумушсуз, кыжалат олтурган Зыйнат, Тариэлдин мени «кайда» деп кайра-кайра-сураганынан тажап.
– Көйнөк эле ылай, кан болбостон, аны кийгендин да жүрөгү ылай болду, таэжеңдин байлыгын аңдыган эжелериң, аны, тынч кой деп убадасын да алышкан, мына бөлөң баарына точка койду.
Алгач Сабира эженин шаардагы квартирасына көчүп өтүп, анан жумуш менен да камсыз болгон курбуларым менен кайрадан биргебиз. Жаңы жумушум, кайра эле тигүү цехи. Дарексиз кеткенимди Чолпонго кантип түшүндүрөм…билбеймин? Бүгүн Сабира эже туулган күнүнө чакырган. Курбуларым жумуштарынан келип, тыяк-быяк болуп жөнөгөнчө, караңгыда аялдамага шашып баратканбыз. Жаныбызга келип токтогон машинанын айдоочусу:
-Кыздар шашылышпы? Олтургула жеткирип коелу?
-Ой «Кудай деген кулуна, даяр кылат жолуна» дейт, турпатыңыздан ыймандуу жигит көрүнөсүз, олтуралы, келгиле кыздар?-машинанын эшигин ачып, Зыйнат экөөбүздү карап калган Жаңылга бурк этим:
– Эмне, турпатына «ыймандуу» деп жазып коюптурбу? Бас кеттик – Ыймандуу жигит экен, мен да олтурамын-айдоочунун жанына олтурган Зыйнатка оозум ачылганча, Жаңыл да артына олтуруп алган.
Кудай өзүң сакта… ичимден күбүрөнүп, экөөнө жиним келип, эшигин ачканда, ой…ортодо эркек киши.. кепканы басып кийип, кара очки, жакасын бийик көтөргөн, тизесинде гүлдөр, жүрөгүм шуу эте, олтуруп калдым. Айдоочу тааныштай, кыздар менен аны муну сүйлөшүп, берки эркек унчукпайт, таңмын…
Анан эле машина, көп кабаттуу үйдүн жанына келип сигнал басканда чыга келген Тилек: – Эй, эмне кечиктиңер, баарың барсыңбы?…Чолпон эмне сен чүмкөнүп?..
Дуу жаңырган күлкүдөн, мен түшүнсөм да Тилек түшүнбөдү окшойт.
-Гүлжазга театр коюп атканбыз, эми буздуң, бетин ачкан Чолпон жылмайып. Өзүмдүн энөөлүгүмдөн уялып, олдоксон абалда калганымды сезген белеем Жаңыл:
– Гүлжаз, кечирип кой! Сабира эже баарыбызды чакырган, Чолпонду ага биз айтканбыз, жакшы күндө бирге бололу деп.

Автору: Айнура Досмамат кызы – Өрүкзар айылы
“Эл жарчысы” гезити 2012-жыл
Авторго билдирген ыраазычылыгыңыздын эң жөнөкөй жолу – эл аралык коомдук желелерде достор менен маалымат бөлүшүү
Баары: 1
Автору боюнча иреттөө
Теманы жүктөп алуу